โครงการเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ขององค์การยูเนสโก (UNESCO Creative Cities Network - UCCN)

UCCN LOGO1. ความหมาย
          เมืองสร้างสรรค์ (Creative City) หมายถึง เมืองที่มีกิจกรรมทางวัฒนธรรมที่หลากหลาย และมีส่วนสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของเมืองนั้นๆ มีรากฐานจากความมั่นคงทางสังคมและวัฒนธรรม มีการรวมกลุ่มกันอย่างหนาแน่นของคนที่ทำงานสร้างสรรค์ คนและวัฒนธรรมท้องถิ่นมีส่วนสำคัญที่ทำให้เมืองมีเป็นพื้นที่ในการแสดงออกของความคิดสร้างสรรค์ ทำให้เกิดการรวมตัวทางสังคม และความเป็นท้องถิ่นนี้เองที่แสดงออกหรือสื่อออกมาทางศิลปะในรูปแบบต่างๆ และกิจกรรมทางวัฒนธรรม ซึ่งนำไปสู่การพัฒนาอุตสาหกรรมทางวัฒนธรรมและความคิดสร้างสรรค์ การเข้าร่วมเครือข่ายของเมืองสามารถทำให้เกิดการสนับสนุนเสริมสร้างการเรียนรู้จากกันและกันและทำงานร่วมกันเพื่อการพัฒนาเมืองของทุกประเทศ โดยการเสริมสร้างห่วงโซ่คุณค่าของเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในท้องถิ่น เหนือสิ่งอื่นใดการเป็นเมืองสร้างสรรค์ยังมีส่วนในการได้สร้างความร่วมมือกันด้านความคิดสร้างสรรค์เพื่อเป็นตัวขับเคลื่อนและเป็นเครื่องมือในการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน ช่วยสนับสนุนการสร้างงาน ส่งเสริมวัฒนธรรมบนพื้นฐานของความหลากหลายทางสังคม การเจรจาระหว่างวัฒนธรรมและความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชน สร้างโอกาสที่ดีสำหรับเมืองผ่านกระบวนการเรียนรู้ และโครงการความร่วมมือระหว่างเมืองต่างๆ เพื่อใช้ประโยชน์จากสินทรัพย์เชิงสร้างสรรค์ที่มีอยู่อย่างเต็มที่ การทำงานร่วมกันของภาคประชาชน สังคม ภาคเอกชน และภาครัฐเพื่อสนับสนุนความคิดสร้างสรรค์และนักสร้างสรรค์งาน รวมถึงการมีส่วนร่วมของพลเมืองและผู้เกี่ยวข้องกับงานด้านวัฒนธรรมผ่านการทำงานร่วมกัน การมีพื้นที่สาธารณะ เพื่อนำไปสู่การพัฒนาเมืองที่จะสามารถตอบโจทย์ให้แก่คนในท้องถิ่น เมืองเป็นของทุกคน และการพัฒนาอย่างยั่งยืนของเมืองจึงเป็นหน้าที่ของทุกคน

          เมืองสร้างสรรค์ไม่ใช่เรื่องของการปรับปรุงหรือพัฒนาเมืองเพื่อการท่องเที่ยวอย่างเดียว แต่เป็นเมืองที่มีพื้นที่และสภาพแวดล้อมที่เอื้อให้เกิดกิจกรรมทางวัฒนธรรม ที่นำไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจในพื้นที่ ซึ่งมาจากความคิดสร้างสรรค์และเป็นแหล่งรวมนักคิด ผู้ประกอบการสร้างสรรค์ทั้งจากในและต่างประเทศที่มาประกอบกิจการและก่อให้เกิดการจ้างงานและสร้างรายได้

          แนวทางของการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์จึงต้องประกอบด้วยนโยบายและแผนการลงทุนของภาครัฐในหลายด้าน ตั้งแต่การลงทุนในสาธารณูปโภคในโครงสร้างพื้นฐานและการเรียนรู้ การปรับปรุงกฎระเบียบ และการสนับสนุนด้านการเงินให้เอื้อต่อการประกอบธุรกิจและอยู่อาศัยของผู้ประกอบการสร้างสรรค์ นอกจากนี้ยังรวมถึงการจัดกิจกรรมระดับเมืองและระดับชาติที่หลากหลายเพื่อสะท้อนเอกลักษณ์และภาพลักษณ์ของเมืองอย่างสร้างสรรค์

          2. ความเป็นมา
          เมื่อปี 2547 (ค.ศ.2004) องค์การยูเนสโกได้ตระหนักถึงความสำคัญของการส่งเสริมความหลากหลายทางวัฒนธรรม จึงได้เสนอแนวคิดเรื่อง “เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ (The Creative Cities Network) ขึ้น โดยมีเป้าหมายในการสร้างความร่วมมือระหว่างท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมการพัฒนาไปสู่ระดับนานาชาติ สร้างสันติวัฒนธรรมและการพัฒนาอย่างยั่งยืน เป็นความร่วมมือจากหลากหลายภาคส่วน ตั้งแต่ภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และภาคประชาสังคม ทำให้เห็นพลังของวัฒนธรรมและอุตสาหกรรมเชิงสร้างสรรค์ที่มีต่อการพัฒนานโยบายในระดับท้องถิ่นผ่านกิจกรรมต่างๆ ในลักษณะของการเชื่อมโยงเมืองต่างๆ ทั่วโลกเข้าด้วยกัน เน้นการพัฒนาด้านอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ที่จะเป็นรูปแบบใหม่ของความร่วมมือในระดับโลก
          ยูเนสโกเห็นว่าเรื่องวัฒนธรรมและการสร้างสรรค์ เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินชีวิตและเป็นสิ่งที่ทำกันเป็นประจำจนเป็นกิจวัตรในชุมชน ซึ่งเป็นสิ่งที่มีความสำคัญ และควรให้ความสำคัญเป็นอันดับแรก ชุมชนเมืองหมายความถึงพื้นที่ที่ได้รับการพัฒนาทั้งทางด้านวัฒนธรรม และอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ มีการสร้างความเข้มแข็งของเศรษฐกิจในท้องถิ่นอย่างสร้างสรรค์ โดยมีความเชื่อว่าเมืองต่างๆ สามารถช่วยสนับสนุนทำให้ดีขึ้น สามารถเรียนรู้ซึ่งกันและกัน รวมถึงการทำงานร่วมกันเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนของเมือง
          เมืองสร้างสรรค์ เป็นแนวคิดที่เกิดจากการร่วมกันผลักดันพลังการสร้างสรรค์เพื่อขับเคลื่อน
การพัฒนาเมืองให้เกิดความยั่งยืน การสร้างเครือข่ายจึงมีส่วนสำคัญในการสร้างแรงกระเพื่อมให้เกิดการเจรจาข้ามวัฒนธรรม สร้างความเป็นอยู่ที่ดีของพลเมืองบนพื้นฐานของความหลากหลายทางวัฒนธรรมและความร่วมมือซึ่งกันและกัน โดยการเพิ่มแนวคิดในการนำเสนอเรื่องของวัฒนธรรมและการสนับสนุนความคิดสร้างสรรค์ในการทำงาน การเป็นเหมือนห้องปฏิบัติการทางความคิดนี้เครือข่ายจะต้องเพิ่มพลังความร่วมมือระหว่างเมือง โดยการเรียนรู้ระหว่างกันผ่านโครงการความร่วมมือต่างๆ
          เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ขององค์การยูเนสโก (Creative Cities) มีทั้งหมด 7 สาขา โดยมีเมืองต่าง ๆ ทั่วโลกเป็นสมาชิกเครือข่ายแล้วทั้งสิ้น 180 เมือง ใน 72 ประเทศทั่วโลก (ข้อมูล ณ ปี 2560) และได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทำให้จำนวนเมืองที่สมัครเข้าเป็นสมาชิกเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แบ่งออกเป็น

          1) วรรณคดี (Literature) 28 เมือง
          2) ด้านการออกแบบ (Design) 31 เมือง
          3) ภาพยนตร์ (Film) 13 เมือง
          4) ดนตรี (Music) 31 เมือง
          5) ด้านหัตถกรรมพื้นบ้าน (Craft and Folk Arts) 37 เมือง
          6) มีเดีย อาร์ต (Media arts) 14 เมือง
          7) อาหาร (Gastronomy) 26 เมือง

           บทบาทของวัฒนธรรมเป็นที่ยอมรับให้อยู่ในวาระของการพัฒนาอย่างยั่งยืน 2030 ซึ่งได้รับการรับรองจาก 193 ประเทศ เมื่อเดือนกันยายน 2558 ซึ่งประกอบด้วยกรอบการดำเนินงานระดับนานาชาติ มีเป้าหมาย 17 ข้อ 169 เป้าประสงค์ “เป้าหมาย 17 ข้อที่ช่วยเปลี่ยนแปลงโลกของเรา” โดยเป็นความพยายามในการกำหนดกรอบนโยบายและแผนการพัฒนาภายในปี 2030 การเป็นส่วนหนึ่งของแรงผลักดันนี้ องค์การยูเนสโกและผู้มีส่วนร่วมอื่นๆ ได้ให้การสนับสนุนอย่างแข็งขันในการบูรณาการงานด้านวัฒนธรรมเข้ากับการสร้างสรรค์ผ่านวาระการพัฒนาระดับนานาชาติ ดังนั้นงานด้านวัฒนธรรมจึงถูกนำมาทบทวนให้เป็นส่วนหนึ่งของเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนเป้าหมายที่ 11 คือ การทำให้เมืองและการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์มีความปลอดภัย ทั่วถึง พร้อมรับการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยองค์การยูเนสโกจะทำการประเมินความก้าวหน้าในการดำเนินการตามวาระ 2030 ผ่านแผนงานและกิจกรรมต่างๆ ของเครือข่าย และการจัดทำรายงานเสนอต่อที่ประชุมสมัชชาสหประชาชาติ

          การสนับสนุนงานด้านวัฒนธรรมในการพัฒนาเมืองยังได้รับการยอมรับให้อยู่ในวาระการพัฒนาเมืองใหม่ (New Urban Agenda) โดยในที่ประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัยอย่างยั่งยืน (Habitat III) เมื่อเดือนตุลาคม 2559 ณ เมือง Quito ประเทศเอกวาดอร์ ได้ให้การยืนยันถึงความจำเป็นในการปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ในการกำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาเมืองใหม่ ซึ่งต้องเผชิญกับความท้าทายต่อการพัฒนาเมือง ประเทศต่างๆ ได้ให้คำมั่นที่จะดำเนินการตามวาระการพัฒนาเมืองใหม่ โดยได้มีการจัดทำกลไกการดำเนินงานตามเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนเป้าหมายที่ 11 องค์การยูเนสโกจะให้การสนับสนุนผู้มีอำนาจตัดสินใจอย่างแข็งขันในการใช้ประโยชน์จากงานด้านวัฒนธรรมและความคิดสร้างสรรค์เพื่อกำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน รายงานโลกด้านวัฒนธรรมและการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืนของยูเนสโก ภายใต้ชื่อเรื่อง “วัฒนธรรม: อนาคตของเมือง (Culture: Urban Future)” มีเนื้อหาเกี่ยวกับกรณีศึกษาที่คัดเลือกมาจากเมืองสมาชิกเครือข่าย ซึ่งองค์การยูเนสโกได้มุ่งมั่นที่จะให้มีในยุทธศาสตร์และแผนงานของวาระการพัฒนาเมืองใหม่ และมีการรายงานการดำเนินงานทุกๆ 4 ปี

           ต่อมาในปี 2559 ที่ประชุมประจำปีเมืองเครือข่าย ณ เมือง Östersund ได้เรียกร้องให้มีการจัดทำกรอบยุทธศาสตร์การดำเนินงานของโครงการเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ เพื่อแสดงถึงวิสัยทัศน์ในการภาพรวมของเครือข่ายโดยร่างแรกได้มีการทำขึ้นโดยที่ประชุมผู้เชี่ยวชาญ เมื่อวันที่ 3- 4 เมษายน 2560 ณ เมือง Enghien-les-Bains ประเทศฝรั่งเศส และได้ผ่านกระบวนการปรึกษาหารือจนกระทั่งได้ฉบับล่าสุดที่มีการนำเสนอในที่ประชุม เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน – 2 กรกฎาคม 2560 ณ เมือง Enghien-les-Bains ประเทศฝรั่งเศส ซึ่งมีการอ้างอิงจากการรวบรวมผลสำเร็จของเมืองต่าง ๆ บวกกับข้อริเริ่มของการจัดตั้งโครงการเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ขององค์การยูเนสโกเมื่อปี 2547 กรอบการดำเนินงานมาจากผลสรุปการประชุมประจำปีที่ผ่านมา การรวมกลุ่มของผู้เชี่ยวชาญ โครงการศึกษาเกี่ยวกับเรื่อง “Mazimizing the potential of UCCN” ที่ประชุมเมืองเครือข่ายครั้งที่ 2 ณ กรุงปักกิ่ง สาธารณรัฐประชาชนจีน ผลจากการประชุม “Valuing and evaluating creativity for sustainable regional development” แบบทดสอบการติดตามผลการดำเนินงานเมืองเครือข่าย การวิเคราะห์และรวบรวมข้อมูลและแนวปฏิบัติที่ดีของเครือข่าย ผสมผสานกับยุทธศาสตร์ขององค์การยูเนสโก ส่วนหนึ่งของอนุสัญญาด้านวัฒนธรรม วาระการพัฒนาที่ยั่งยืน 2030 วาระการพัฒนาเมืองใหม่ ซึ่งจะเป็นกรอบการดำเนินงานในระดับนานาชาติของเมืองต่างๆ ครอบคลุมระยะเวลา 4 ปี ระหว่างปี 2560 - 2564 เชื่อมโยงกับหลายมิติทั้งกลไกการบริหารจัดการในด้านการเจริญเติบโตและงบประมาณที่ยั่งยืน การดำเนินการตามวิสัยทัศน์ร่วมจะประกอบด้วยกิจกรรมต่างๆ ทั้งด้านการวิจัย การสื่อสาร และการเสริมสร้างศักยภาพ ซึ่งจะต้องมีงบประมาณในการสนับสนุนการดำเนินงานอย่างพอเพียง

           • ข้อมูลโครงการ
           • กรอบยุทธศาสตร์การดำเนินงาน (เผยแพร่ในปี 2560) ภาษาไทย/ภาษาอังกฤษ
           • UCCN Mission Statement
           • UCCN Leaflet | Booklet (เผยแพร่ในปี 2561)
           • Voices of the City: UNESCO Creative Cities moving towards the 2030 Agenda for Sustainable Development (เผยแพร่ในปี 2562)
           • UCCN Membership Monitoring Guidelines

ติดตามรายละเอียดเพิ่มเติมได้จากเว็บไซต์ Creative Cities Network คลิกที่นี่


© 2019 สงวนลิขสิทธิ์ สำนักความสัมพันธ์ต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
Real time web analytics, Heat map tracking