Thailand

กลไกการดำเนินงานระดับชาติของประเทศสมาชิก ธรรมนูญยูเนสโกได้กำหนดไว้ในมาตรา 7 ว่า “ประเทศสมาชิกควรจะมีการบริหารจัดการตามความเหมาะสมกับบริบทของแต่ละประเทศเพื่อวัตถุประสงค์ในการประสานความร่วมมือระหว่างองค์กรหรือหน่วยงานสำคัญภายในประเทศในด้านการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมกับองค์การยูเนสโก โดยมีคณะกรรมการแห่งชาติฯ เป็นตัวแทนของหน่วยงานและองค์กรเหล่านั้น”

          ทั้งนี้คณะกรรมการแห่งชาติฯ ของแต่ละประเทศจะจัดตั้งขึ้นตามบทบัญญัติที่กำหนดไว้ในกฎบัตรของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยองค์การยูเนสโก (Charter of National Commission for UNESCO) ซึ่งเป็นบทบัญญัติทางกฎหมายที่ได้รับการรับรองว่าเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายของประเทศ มีหน้าที่และความรับผิดชอบทั้งต่อประเทศและองค์การยูเนสโก ทั้งในด้านการส่งเสริมการดำเนินกิจกรรม โครงการ หลักการและคุณค่าขององค์การที่เป็นประโยชน์ต่อประเทศ ดังนั้นคณะกรรมการแห่งชาติฯ จึงเป็นเหมือนตัวแทนของประเทศสมาชิกในการทำงานร่วมกับองค์การยูเนสโก

          เมื่อประเทศไทยได้เข้าเป็นสมาชิกขององค์การยูเนสโกเมื่อปี พ.ศ.2492 รัฐบาลได้มอบหมายให้กระทรวงศึกษาธิการเป็นตัวแทนของรัฐบาลในการติดต่อกับยูเนสโก โดยตั้งหน่วยประสานงานคือ สำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ณ กองการสัมพันธ์ต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ปัจจุบันคือ สำนักความสัมพันธ์ต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ

1. คณะกรรมการแห่งชาติ (National Commission for UNESCO) และคณะกรรมการชุดต่างๆ ที่ปฏิบัติงานเกี่ยวกับองค์การยูเนสโก
          ประเทศไทยได้ตั้งคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (Thai National Commission for UNESCO) ตามธรรมนูญของยูเนสโก โดยมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2492 โดยแต่งตั้งให้หัวหน้ากองการต่างประเทศ (ในขณะนั้น) เป็นผู้รักษาการในตำแหน่งเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา ฯ สหประชาชาติ

          ต่อมาได้มีการขยายงานเพิ่มขึ้นจึงได้แต่งตั้งคณะกรรมการเพิ่มขึ้นอีก 5 คณะ ได้แก่

1) คณะกรรมการฝ่ายการศึกษา
2) คณะกรรมการฝ่ายวิทยาศาสตร์
3) คณะกรรมการฝ่ายวัฒนธรรม
4) คณะกรรมการฝ่ายสังคมศาสตร์
5) คณะกรรมการฝ่ายสื่อสารมวลชน
ภายหลังคณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2535 ให้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการรวมทั้งสิ้น 8 คณะ ได้แก่
1) คณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (กรรมการทั้งหมด 20 คน)
2) คณะกรรมการฝ่ายการศึกษาของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (กรรมการทั้งหมด 18 คน)
3) คณะกรรมการฝ่ายวิทยาศาสตร์ของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (กรรมการทั้งหมด 20 คน)
4) คณะกรรมการฝ่ายวัฒนธรรมของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (กรรมการทั้งหมด 20 คน)
5) คณะกรรมการฝ่ายสังคมศาสตร์ ของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (กรรมการทั้งหมด 20 คน)
6) คณะกรรมการฝ่ายสื่อสารมวลชน ของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (กรรมการทั้งหมด 14 คน)
7) คณะกรรมการระบบสารนิเทศสากลของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (กรรมการทั้งหมด 20 คน)
8) คณะกรรมการพิจารณายกเว้นอากรนำเข้าวัสดุการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรม ของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (กรรมการทั้งหมด 17 คน)

          ปัจจุบันคณะรัฐมนตรี ได้มีมติเมื่อวันที่ 9 ธันวาคม 2557 เห็นชอบให้กระทรวงศึกษาธิการปรับปรุงคณะกรรมการชุดต่างๆที่ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องกับองค์การยูเนสโกให้เป็นปัจจุบัน กระทรวงศึกษาธิการจึงมีคำสั่งที่ สป.124/2558 ลงวันที่ 30 มกราคม 2558 แต่งตั้งคณะกรรมการที่ปฏิบัติงานเกี่ยวกับองค์การศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) และคำสั่งที่ สป.421/2558 ลงวันที่ 24 มีนาคม 2558 รวม 8 คณะ

1) คณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธาน(กรรมการทั้งหมด 23 คน)

2) คณะกรรมการฝ่ายการศึกษา ของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ มีปลัดกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธาน (กรรมการทั้งหมด 16 คน)
3) คณะกรรมการฝ่ายวิทยาศาสตร์ ของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ มีปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นประธาน (กรรมการทั้งหมด 25 คน)
4) คณะกรรมการฝ่ายวัฒนธรรม ของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ มีปลัดกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธาน (กรรมการทั้งหมด 20 คน)
5) คณะกรรมการฝ่ายสื่อสารมวลชน ของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ มีอธิบดีกรมประชาสัมพันธ์ เป็นประธาน (กรรมการทั้งหมด 21 คน)
6) คณะกรรมการฝ่ายสังคมศาสตร์ของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ มีอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นประธาน (กรรมการทั้งหมด 27 คน)
7) คณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยแผนงานความทรงจำแห่งโลกของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ มีศาสตราจารย์พิเศษคุณหญิงแม้นมาส ชวลิต เป็นประธาน (กรรมการทั้งหมด 22 คน)
8) คณะกรรมการโครงการมนุษย์และชีวมณฑลของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ มีปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นประธาน (กรรมการทั้งหมด 27 คน)

          นอกจากนี้ยังมีคณะกรรมการที่ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องกับองค์การยูเนสโกที่สำคัญ ได้แก่

1) คณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก แต่งตั้งขึ้นตามประกาศระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการดำเนินงานตามอนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครองมรดกโลกทางวัฒนธรรมและทางธรรมชาติ พ.ศ.2559 โดยได้ประกาศลงในพระราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 12 มกราคม 2559 มอบหมายให้สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเป็นสำนักงานเลขานุการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยอนุสัญญาคุ้มครองมรดกโลก หรือ กอม. มีองค์ประกอบกรรมการทั้งหมด 25 คน มีรองนายกรัฐมนตรีที่ได้รับมอบหมายเป็นประธาน และมีรองประธาน 3 คน ได้แก่ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ทั้งนี้มีเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรม เป็นกรรมการโดยตำแหน่ง
2) คณะกรรมการส่งเสริมจริยธรรมทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี แต่งตั้งขึ้นโดยอาศัยอำนาจตามความในมาตรา 27 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ พ.ศ.2551 มอบหมายให้สำนักงานคณะกรรมการนโยบายวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ และสำนักนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ เป็นเลขานุการร่วม โดยมีนายแพทย์สมศักดิ์ ชุณหรัศมิ์ เป็นประธาน มีองค์ประกอบทั้งสิ้น 26 ท่าน


โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา ฯ สหประชาชาติ ปลัดกระทรวงศึกษาธิการเป็นรองประธานคณะกรรมการฯ รองปลัดกระทรวงศึกษาธิการ (ฝ่ายต่างประเทศ) เป็นเลขาธิการ ผู้อำนวยการสำนักความสัมพันธ์ต่างประเทศ สป. เป็นรองเลขาธิการฯ

2. สำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ของประเทศไทย
          สำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา ฯ สหประชาชาติ (Secretariat of the National Commission for UNESCO) ตั้งขึ้นเพื่อทำหน้าที่เป็นหน่วยงานประสานการดำเนินงานของคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ กับองค์การยูเนสโก เป็นตัวแทนรัฐบาลและหน่วยงานสำคัญ ๆ ของประเทศ ซึ่งดำเนินการทางด้านการศึกษา วิทยาศาสตร์ วัฒนธรรม สังคมศาสตร์ และสื่อสารมวลชน ตลอดจนเผยแพร่ข่าวสาร สำนักเลขาธิการของคณะกรรมการแห่งชาติดังกล่าว มักจะตั้งอยู่ที่กระทรวงการต่างประเทศหรือกระทรวงศึกษาธิการตามแต่ประเทศสมาชิกจะกำหนดโครงสร้างของตน โดยมี

          สำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติ ฯ ของประเทศไทย เป็นองค์กรบริหารงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบงานประจำวันและกิจกรรมต่าง ๆ ของยูเนสโก จะทำหน้าที่เป็นหน่วยประสานงานในระดับชาติของกิจกรรมที่อยู่ในขอบข่ายงานของยูเนสโก ทั้ง 5 สาขา คือ การศึกษา วิทยาศาสตร์ วัฒนธรรม สังคมศาสตร์ และสื่อสารมวลชน ซึ่งในทางปฏิบัติได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการต่าง ๆ เพื่อดำเนินงานภายในประเทศไทย สำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติฯ มีรองปลัดกระทรวงศึกษาธิการฝ่ายการต่างประเทศเป็นเลขาธิการ และผู้อำนวยการสำนักความสัมพันธ์ต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ เป็นรองเลขาธิการ ตั้งอยู่ที่สำนักความสัมพันธ์ต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ

 3. คณะผู้แทนถาวร (Permanent Delegate to UNESCO)
          คณะผู้แทนถาวรประจำยูเนสโกเป็นองค์กรที่รัฐสมาชิกแต่งตั้งขึ้นเพื่อเป็นสำนักงานของรัฐสมาชิกที่จัดตั้งไว้ที่สำนักงานใหญ่ขององค์การ ณ กรุงปารีส บางประเทศจะแต่งตั้งเอกอัครราชทูตเป็นหัวหน้าคณะผู้แทนเพื่อปฏิบัติหน้าที่เฉพาะเป็นผู้แทนถาวรประจำยูเนสโก หรือแต่งตั้งเอกอัครราชทูตประจำกรุงปารีสของตนเองเป็นผู้แทนถาวรและมอบให้เจ้าหน้าที่สถานทูตเป็นผู้ประสานงาน หรือแต่งตั้งรองผู้แทนถาวรของตนไปประจำ ณ สำนักงานคณะผู้แทนถาวรของตนที่มีสำนักงานอยู่ในสำนักงานใหญ่ขององค์การที่กรุงปารีส คณะผู้แทนถาวรประจำยูเนสโกมีหน้าที่สำคัญ คือ เป็นผู้แทนรัฐบาลในกิจการต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับยูเนสโก กรุงปารีส ประสานงานระหว่างองค์การฯ กับสำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษาฯ สหประชาชาติ กระทรวงการต่างประเทศ และหน่วยงานอื่น ๆ ในประเทศที่มีกิจกรรมร่วมกับยูเนสโก เป็นผู้แทนประเทศในการอำนวยความสะดวกแก่ผู้แทนทั้งด้านวิชาการและงานบริหาร การประสานงานการหาเสียงสนับสนุนและท่าทีของกลุ่มประเทศสมาชิกเพื่อประโยชน์ในการกำหนดท่าทีและแนวนโยบาย ตลอดจนเผยแพร่เกี่ยวกับงานของประเทศตน

*************************************************************

ข้อมูล ณ เดือนกรกฏาคม 2562


© 2019 สงวนลิขสิทธิ์ สำนักความสัมพันธ์ต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
Real time web analytics, Heat map tracking