มรดกความทรงจำแห่งโลก (MOW)

mow logo

แผนงานความทรงจำแห่งโลกของยูเนสโก
(The Memory of the World Programme of UNESCO)

          เมื่อปี พ.ศ. 2535 องค์การศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรม แห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization : UNESCO) ได้ก่อตั้งแผนงานมรดกความทรงจำแห่งโลกขึ้น (The Memory of the World Programme of UNESCO) เพื่อให้ทั่วโลกได้ตระหนักถึงการอนุรักษ์มรดกเอกสาร และเผยแพร่มรดกภูมิปัญญาของโลกที่บันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษร หรือสื่อผสม เช่น หนังสือตัวเขียน สิ่งพิมพ์ โสตทัศนวัสดุ ซึ่งเก็บอยู่ ณ ห้องสมุด และหอจดหมายเหตุทั่วโลก ซึ่งถือเป็นแหล่งรวบรวมความคิด และประสบการณ์ที่สะท้อนให้เห็นความหลากหลายของความคิดริเริ่ม และวัฒนธรรมของชนชาติต่างๆ ทั่วโลก

          ความทรงจำแห่งโลก (Memory of the World) คือ มรดกเอกสารที่บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร (Documentary Heritage) เกี่ยวกับมรดกวัฒนธรรมแห่งโลก แสดงให้เห็นวิวัฒนาการของความคิด การค้นพบ และผลงานของสังคมมนุษย์ ซึ่งเป็นมรดกตกทอดจากสังคมในอดีตให้กับสังคมปัจจุบันเพื่อที่จะสืบสานให้แก่สังคมในอนาคต

          แผนงานดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริม อนุรักษ์ และเผยแพร่มรดกความทรงจำ ที่เป็นเอกสาร รวมถึงภาพยนตร์ ดนตรี วัตถุ หรือข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ ที่มีคุณค่าสูง ในระดับชาติ ระดับภูมิภาค และระดับนานาชาติ โดยยูเนสโกได้เชิญชวนให้ประเทศสมาชิกจัดตั้งคณะกรรมการระดับชาติขึ้นภายใต้คณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยยูเนสโก เพื่อพิจารณาสำรวจและขึ้นทะเบียนมรดกความทรงจำอันเป็นมรดกที่สมควรจะอนุรักษ์และสืบทอด รวมทั้งส่งเสริมให้คนในชาติศึกษาเรียนรู้คุณค่า และเผยแพร่ให้กว้างขวางด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศสมัยใหม่ และหากมีมรดกความทรงจำชิ้นใด มีค่าสมควรแก่การขึ้นทะเบียนในระดับภูมิภาคและระดับโลก ก็ให้ดำเนินการเสนอไปยังยูเนสโก เพื่อพิจารณาตัดสินและประกาศขึ้นทะเบียนในระดับที่เหมาะสมต่อไป

          ประเทศไทยได้มีส่วนร่วมในการดำเนินโครงการมาตั้งแต่ต้น โดยเมื่อปี พ.ศ.2538 ศาสตราจารย์พิเศษ คุณหญิงแม้นมาส ชวลิต ได้เข้าร่วมเป็นกรรมการในคณะกรรมการที่ปรึกษาระหว่างประเทศว่าด้วยแผนงานความทรงจำแห่งโลกขององค์การยูเนสโก ตั้งแต่ปี 2538 – 2541 จากนั้นประเทศไทย โดยกระทรวงศึกษาธิการ ได้เสนอคณะรัฐมนตรีแต่งตั้งคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยแผนงานความทรงจำแห่งโลก (The Thai National Committee on the Memory of the World Programme) ขึ้น เมื่อ พ.ศ. 2545 และคณะกรรมการชุดปัจจุบัน เป็นคณะกรรมการที่ได้รับการแต่งตั้งตามคำสั่งกระทรวงศึกษาธิการเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2558 คณะกรรมการดังกล่าวได้ประชุมและได้จัดทำแนวทางปฏิบัติงานในการรวบรวม อนุรักษ์ และเผยแพร่เอกสารมรดกของชาติ ของภูมิภาค และของโลก จัดสัมมนาเครือข่ายระดับชาติด้านการอนุรักษ์และเผยแพร่เอกสารมรดกภูมิปัญญาไทยในภาคต่าง ๆ ของประเทศไทยเป็นประจำทุกปี คณะกรรมการแห่งชาติฯ จะมีการประชุมเพื่อพิจารณาเอกสารเพื่อขึ้นทะเบียนเป็นเอกสารมรดกความทรงจำ ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ทะเบียนระดับนานาชาติหรือระดับโลก (International Register) ทะเบียนระดับภูมิภาค (Regional Register) และทะเบียนระดับชาติ (National Register) โดยจะต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่องค์การยูเนสโกกำหนด นอกจากนี้ยังมีการสร้างเครือข่ายระดับชาติ เพื่อกระตุ้นให้เกิดความตระหนักในคุณค่าภูมิปัญญาไทยภายใต้ความเปลี่ยนแปลงของโลก และยุคของข้อมูลข่าวสารที่มีอย่างมากมายและเข้าถึงได้ง่าย ขอบเขตของแผนงานความทรงจำแห่งโลกของยูเนสโกนั้นไม่ได้จำกัดเฉพาะการส่งเสริม อนุรักษ์ และเผยแพร่มรดกความทรงจำที่เป็นเอกสารเท่านั้น แต่ยังรวมถึงวัตถุหรือข้อมูลข่าวสารต่างๆ ที่มีคุณค่าสูงที่อยู่ในรูปแบบอื่นๆ ด้วย คณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยแผนงานความทรงจำแห่งโลกจึงเห็นควรขยายงานแผนงานความทรงจำแห่งโลกของประเทศไทยให้ครอบคลุมถึงข้อมูลข่าวสารต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่อยู่ในรูปของภาพยนตร์ ดนตรี เพลงพื้นบ้าน การพูดในที่สาธารณะ ที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์สำคัญของบ้านเมือง เป็นต้น

ข้อมูลเพิ่มเติม

1. โครงการมรดกความทรงจำแห่งโลก (Memory of the World Programme-MOW - ภาษาไทย) หรือ อ่านเพิ่มเติม..
2. ทะเบียนเอกสารระดับชาติ ภูมิภาค และนานาชาติ
3. ข้อเสนอแนะในการคุ้มครองและการเข้าถึงมรดกประเภทเอกสารในรูปแบบดิจิทัล (ภาษาไทย)
    Recommendation concerning the Preservation of, and Access to,
    Documentary Heritage Including in Digital Form (ภาษาอังกฤษ)
4. หลักเกณฑ์ในการคัดเลือกเพื่ออนุรักษ์และเผยแพร่เอกสารมรดกภูมิปัญญาแห่งโลก (ภาษาไทย)
    General Guidelines to Safeguard Documentary Heritage (ภาษาอังกฤษ)
5. Guidelines for the Preservation of the Digital Heritage
6. Guidelines on Logo Use
7. แผนการดำเนินงานที่ได้รับการแก้ไขเกี่ยวกับการทบทวนโครงการความทรงจำแห่งโลกอย่างละเอียด
    (Update Action Plan for a Comprehensive Review of the Memory of the World Programme)


© 2019 สงวนลิขสิทธิ์ สำนักความสัมพันธ์ต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
Real time web analytics, Heat map tracking